0-2587-7972
0-2911-7214
สถาบันสร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรียนรู้(สสร.)

คลังความรู้ สสร.

ปัญญามนุษย์ 8 ด้าน

 โฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ นักจิตวิทยาและนักการศึกษาแห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้ศึกษาศักยภาพและความถนัดของคนแล้วจำแนกปัญญาด้านต่างๆของมนุษย์ออกเป็น 8 ด้านตามทฤษฎีพหุปัญญา ดังนี้

 

ปัญญาด้านภาพและมิติ

          ความสามารถในการรับรู้ภาพและมิติต่างๆ มีความโน้มเอียงที่จะคิดในลักษณะที่เป็นภาพ มีความประสงค์ที่จะสร้างสรรค์ภาพที่ชัดเจนของสิ่งใดๆขึ้นในใจเพื่อให้สามารถคงความทรงจำในสาระข้อมูลของภาพนั้นไว้ ชอบที่จะดูภาพแผนที่ แผนภูมิ ภาพ วีดิทัศน์ และภาพยนตร์ บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ นักเดินเรือ นักบิน ประติมากร ศิลปิน นักวาดภาพ สถาปนิก

ด้านคำศัพท์และภาษา

 มีความสามารถในการใช้คำศัพท์และภาษา มีพัฒนาการที่เกี่ยวกับทักษะทางด้านเสียง มักจะเป็นนักพูดที่มีชื่อเสียง คนกลุ่มนี้จะคิดเป็นคำมากกว่าที่จะคิดเป็นภาพ บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ กวี นักเขียน นักพูด นักโต้วาที

ด้านตรรกะและคณิตศาสตร์

มีความสามารถในการใช้เหตุผล ตรรกะและจำนวน การคิดจะเป็นไปโดยใช้แนวคิดและหลักการที่เกี่ยวกับเหตุผลและรูปแบบทางด้านตัวเลข สามารถสร้างความเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลหลายๆด้าน ชอบถามคำถามและชอบการค้นคว้าทดลอง บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักคิด นักสถิติ

ด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว

มีความสามารถในการควบคุมการเคลื่อนที่และเคลื่อนไหวร่างกาย สามารถควบคุมการใช้งานสิ่งต่างๆอย่างมีความชำนิ ชำนาญ แสดงออกด้วยการเคลื่อนไหว มีประสาทสัมผัสที่ดีในเรื่องการทรงตัวและการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ นักเต้นรำ ศัลยแพทย์ นักประดิษฐ์ นักกีฬา

ด้านดนตรี

มีความสามารถในการสร้างสรรค์ดนตรี มีความพึงพอใจในเรื่องของดนตรี คิดเป็นเสียงและคิดเป็นจังหวะ มีการตอบสนองต่อดนตรีและมีความไวต่อเสียงต่างๆในสภาพแวดล้อม บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ นักดนตรี นักแต่งเพลง วาทยากร

 

ด้านตัวตนตนเอง

มีความสามารถในการสะท้อนแนวคิดที่เกี่ยวกับตนเองและสามารถตระหนักรู้ในสภาวะภายในจิตใจของตน พยายามทำความเข้าใจในเรื่องของความรู้สึกภายใน ความฝัน ความสัมพันธ์กับคนอื่นๆ รู้ถึงจุดเด่นและจุดด้อย บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ นักจิตวิทยา ผู้นำทางศาสนา นักปรัชญา

ด้านมนุษยสัมพันธ์

มีความสามารถในการสร้างสัมพันธ์และการทำความเข้าใจกับบุคคลอื่นๆ พยายามพิจารณาสิ่งต่างๆในมุมมองของคนอื่นเพื่อให้เข้าใจว่า คนอื่นๆคิดและรู้สึกอย่างไร เป็นผู้ที่มีความสามารถในการจัดการกับเรื่องต่างๆและพยายามที่จะดำรงสันติภาพของกลุ่มไว้ให้ได้ กระตุ้นส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือ บุคคลในกลุ่มปัญญาประเภทนี้ได้แก่ ครู นักสังคมสงเคราะห์ นักแสดง นักการเมือง พนักงานขายของ

โฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ (Howard Gardner) จำแนกความฉลาดทางความคิดออกได้อย่างน้อย 8 วิถีทาง ผู้เรียนที่มีความฉลาดทางด้านใดด้านหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่งมีแนวโน้มที่จะแสดงความชอบต่อการเรียนรู้ในวิถีทางนั้นหรือวิถีทางเหล่านั้น นั่นคือบุคคลมีรูปแบบหรือวิธีการในการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับวิถีทางในการคิดอย่างชาญฉลาดของตน บุคลิกลักษณะที่แสดงออกและลักษณะจำเพาะของแต่ละวิถีทางในการคิดอย่างชาญฉลาดสามารถสรุปรวมได้ดังตารางต่อไปนี้

 

ความฉลาดทางความคิด

บุคลิกภาพของผู้เรียน

ลักษณะจำเพาะของวิถีทางในการคิด

1.สนใจเรียนรู้ทางด้าน

คำศัพท์และภาษา

ชอบ- เขียน เล่านิทาน

เก่ง – ในการจำชื่อ สถานที่ วันที่และรายละเอียดเล็กๆน้อยๆ แม้จะไม่สำคัญ

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ พูด ฟังและการเห็นคำต่างๆ

ความหมาย แบบแผน รูปแบบ จุดมุ่งหมาย การฟัง การอ่าน โครงสร้างภาษา ความรู้สึก การอุปมา อุปมัย

2.สนใจในเรื่องของตรรกะ

และคณิตศาสตร์

ชอบ- การทดลอง การแก้ปัญหา การทำงานเกี่ยวกับตัวเลข การตั้งคำถาม

เก่ง – จำแนกประเภท การใช้เหตุผล ตรรกะ การแก้ปัญหา

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ จำแนกแยกประเภท การทำงานกับรูปแบบหรือความสัมพันธ์ที่เป็นนามธรรม

ความจริง การวิเคราะห์ สังเคราะห์ การตั้งสมมติฐาน ความเป็นไปได้ การคำนวณ การหาสัดส่วน

3.สนใจในเรื่องภาพและมิติ

ชอบ- ดูภาพ ดูสไลด์ ชมภาพยนตร์ เล่นกับเครื่องจักรกล

เก่ง – ในการสร้างจินตนาการ สัมผัสรู้ถึงความเปลี่ยนแปลง ภาพปริศนา การอ่านแผนที่ แผนภูมิ

เรียนรู้ได้ดีด้วยการมองภาพ การฝัน การการสร้างภาพในใจ

การรับรู้ การให้เหตุผล มิติ มุมมองด้านต่างๆ การแสดงแบบ ความสมมาตร

4.สนใจในเรื่องดนตรี

ชอบ – ร้อง/ฮัมเพลง ฟังดนตรี เล่นดนตรี มีการตอบสนองต่อดนตรี

เก่ง – รับรู้เรื่องเสียง การจำทำนองดนตรี ความสามารถรับรู้ในระดับเสียงและจังหวะของดนตรี การรักษาเวลา

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ อาศัยจังหวะและท่วงทำนองของดนตรี

ระดับเสียง ท่วงทำนอง จังหวะ ความผิดแผกของเสียง ความสัมพันธ์ของเสียงดนตรี การประพันธ์เพลง การบรรเลง

5.สนใจในเรื่องร่างกายและการเคลื่อนไหว

ชอบ – เคลื่อนไหวไปมา สัมผัสจับต้อง พูดคุย สนทนาใช้ภาษาท่าทาง

เก่ง – กิจกรรมทางกายภาพ( กีฬา/เต้นรำ/การแสดง) หัตถกรรม

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ สัมผัส เคลื่อนไหว ปฏิสัมพันธ์กับเนื้อที่ จัดกระบวนการเรียนรู้ผ่านการใช้ประสาทสัมผัสทางกาย

การควบคุมกล้ามเนื้อส่วนต่างๆ การประสานงานของอวัยวะต่างๆ การเคลื่อนไหว การทรงตัว ความกระฉับกระเฉง ปราดเปรียว ความคล่องแคล่ว การแสดงออก

6.สนใจในเรื่องมนุษยสัมพันธ์

ชอบ – คบเพื่อนฝูงมากมาย สนทนากับคนอื่นๆ ร่วมกิจกรรมกลุ่ม

เก่ง – ในการทำความเข้าใจผู้คน การเป็นผู้นำ การจัดการ การสื่อสาร

เรียนรู้ได้ดีด้วยการแบ่งปัน เปรียบเทียบ สร้างความเชื่อมโยง การทำงานร่วมกัน

ความสัมพันธ์ การมีปฏิสัมพันธ์ ลักษณะพื้นฐานทางอารมณ์ การจูงใจ การร่วมมือ ภาวะผู้นำ

7.สนใจในเรื่องของตัวตน

ชอบ – การทำงานตามลำพัง ทำตามความสนใจของตนเอง

เก่ง – แก้ไขความขัดแย้ง มีความเข้าใจในตนเอง มุ่งมั่นสู่เป้าหมายภายใน คล้อยตามความสนใจ สัญชาตญาณและความปรารถนาของตนเอง

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ ทำงานตามลำพัง ทำโครงการของตนตามลำพัง วางกรอบความก้าวหน้าของตนเองและมีพื้นที่จำเพาะของตนเอง

การเห็นคุณค่าของตนเอง การไตร่ตรอง อารมณ์ เอกลักษณ์ การเลือกทางเลือก ความเชื่อมั่น ดุลยภาพ

8.สนใจในเรื่องธรรมชาติ

ชอบ – สังเกตสิ่งต่างๆ จำสิ่งต่างๆได้ และสามารถจำแนกแยกแยะสิ่งต่างๆได้

เก่ง – ระบุชื่อสิ่งต่างๆรอบๆตัวได้ ค้นพบความสัมพันธ์ระหว่างของสิ่ง สร้างสรรค์กระบวนการจัดกลุ่มและเรียงลำดับสิ่งต่างๆ

เรียนรู้ได้ดีด้วยการ สำรวจตรวจสอบ สังเกต เชื่อมโยง วิเคราะห์และทดลอง

ชื่อ สัญลักษณ์ ความสัมพันธ์ การแบ่งแยกประเภท การจัดเรียงลำดับชั้น การเชื่อมโยง

 

 ตารางที่ 1 รูปแบบการเรียนรู้และวิถีทางในการคิดที่แตกต่าง (ปรับแต่งโดย Michael Pohl)

 

 

ในโลกยุคปัจจุบันนี้ ผู้เรียนจำเป็นต้องใช้วิถีทางในการคิดที่สอดคล้องกับความสามารถของตน ตารางต่อไปจะเป็นตัวอย่างของ การคิดอย่างมีวิจารณญาณและการคิดอย่างสร้างสรรค์ของแต่ละวิถีทางในการคิด เป็นเพียงการแสดงตัวอย่างให้เห็นเท่านั้นมิได้มีจุดมุ่งหมายที่จะจำกัดขอบเขตไว้แต่เพียงตามตัวอย่างเท่านั้น ยังมีวิถีทางที่เป็นไปได้อีกมากมายนัก

 

 

    ด้านที่ถนัด

การนำเสนอตัวอย่าง

การคิดอย่างมีวิจารณญาณ

การคิดอย่างสร้างสรรค์

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้านคำศัพท์และภาษา

Fการอ่านหนังสือทบทวนหรืออ่านเพื่อหาความหมาย

Fการนำเสนอเพื่อให้ข้อมูลย้อนกลับ

Fการบรรยายขั้นตอนของเหตุการณ์หรือปฏิบัติการ

Fการสร้างสื่อผสมเพื่อใช้นำเสนอต่อผู้ชมกลุ่มจำเพาะ

Fการจัดทำตารางเพื่อการสัมภาษณ์

Fการก่อกำเนิดแนวคิดหรือข้อมูลเพื่อใช้แก้ปัญหาในการสื่อสาร

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้านตรรกะและคณิตศาสตร์

Fการวิเคราะห์ข้อมูลตัวเลขเพื่อพิจารณารูปแบบและแนวโน้ม

Fการเปรียบเทียบคุณลักษณะเพื่อแบ่งกลุ่มวัสดุ

Fการควบคุมขั้นตอนการตัดสินใจในการออกแบบและการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์

Fการแก้ปัญหาโดยใช้ข้อมูลจากแนวโน้มในอดีต

Fการประดิษฐ์รูปแบบที่ซ้ำๆหรือการฝังรอยเป็นรูปทรงต่างๆ

Fการสร้างสูตรหรือข้อกำหนดเพื่อให้ผู้อื่นนำไปใช้

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้าน

ภาพและมิติ

Fการวิจารณ์งานศิลปะหรือการสร้างรูปทรงเรขาคณิต

Fการค้นหาคำตอบจากหลักการที่ซับซ้อนหรือวิถีทางที่วกวน

Fการพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างระยะทาง ทิศทางและ/หรือความเร็ว

Fการออกแบบปะติดปะต่อเศษผ้าเข้าเป็นผืนเพื่อเป็นที่ระลึกในเหตุการณ์ต่างๆ

Fการสร้างสรรค์แผนภูมิ อธิบายความคิด เหตุการณ์ หรือความรู้สึกของใครๆ

Fการรำลึกถึงภาพชีวิตในอดีตและจินตนาการไปถึงอนาคต

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้านดนตรี

Fการฟังท่วงทำนองหรือเนื้อหาของดนตรี

Fการพิจารณาว่าเสียงดนตรีหรือเสียงร้องนั้นๆ ถูกต้องตามที่ควรหรือไม่

Fการวิเคราะห์โครงสร้างของดนตรีหรือละครเพลง

Fการประพันธ์ทำนองหรือจังหวะเพลง

Fการกำหนดความสมดุลและความแปรผันของเสียงดนตรี

Fการประดิษฐ์จังหวะการเต้นรำแบบใหม่ๆให้เข้ากับเพลง

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว

Fการพัฒนาทักษะทางด้านการคว้าจับ การตีและการขว้างหรือปา

Fการวิเคราะห์ยุทธวิธีที่ใช้ในการเล่นเกมแบบเป็นทีม

Fการไตร่ตรองและทำความเข้าใจว่าการบริหารกล้ามเนื้อจำเพาะใดๆ มีผลดีอย่างไร

F การสร้างกฎ กติกาสำหรับเกมที่คิดหรือดัดแปลงขึ้นใหม่

Fการพัฒนาการเคลื่อนไหวในเกมกีฬาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับผู้เล่นคนใหม่ๆ

Fการคาดคะเนเกี่ยวกับเรื่องอารมณ์ที่เกิดขึ้นสืบเนื่องจากกิจกรรมทางกายภาพ

 

ผู้ที่ใฝ่ใจทางด้านมนุษยสัมพันธ์

Fการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการทำงานของกลุ่ม

Fการควบคุมการตัดสินใจในกระบวนการที่เกี่ยวเนื่องกับการกระทำอย่างเป็นประชาธิปไตย

Fการเปรียบเทียบความแตกต่างของบทบาท/ความสัมพันธ์ในการแบ่งปันหรือในการทำงานร่วมกัน

F การสรรสร้างบรรยากาศที่ผู้คนรู้สึกได้ถึงคุณค่าและการยอมรับนับถือ

Fการสร้างกระบวนการและโครงสร้างต่างๆภายในองค์กรที่เป็นประชาธิปไตย

F การแสวงหาหนทางในการสร้างมิตรภาพและการชี้นำผู้อื่น

ผู้ที่ใฝ่ใจในเรื่องของตัวตน

Fการระบุบ่งถึงเรื่องที่ตนให้ความสนใจ

Fการสรุปเหตุผลที่เป็นต้นตอของความเกรี้ยวกราดหรือขัดแย้งอย่างรุนแรง

Fการเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างแผนในการเรียนรู้หรือในการแสวงหาความสำเร็จของตน

 

F การพัฒนาทัศนคติที่มีต่อตนหรือเอกลักษณ์ของตน

Fการใคร่ครวญถึงความเป็นไปได้ในการดำเนินการตามความสนใจหรือตามความปรารถนาของตน

Fการสร้างโครงการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายหรือความต้องการของตน

ผู้ที่ใฝ่ใจในเรื่องของธรรมชาติ

Fการเฝ้าสังเกตสิ่งที่มีชีวิตภายใต้สภาพแวดล้อมหรือสถานการณ์ต่างๆ

Fการตรวจสอบความเหมือนและความแตกต่างระหว่างวัสดุ เหตุการณ์และการปฏิบัติการต่างๆ

 

Fการสร้างวิถีทางในการรับมือกับเรื่องราวที่เป็นปัญหาเกี่ยวกับสภาพแวดล้อม

F การออกแบบวิธีการทดลองเพื่อทดสอบสถานการณ์ใดๆในแง่มุมจำเพาะ

Fการสร้างแผนภูมิแสดงลำดับหรือขั้นตอนของแนวคิด เหตุการณ์และการกระทำที่สำคัญ

 

                ปัจจุบัน การ์ดเนอร์ได้เพิ่มปัญญาด้านอื่นๆเพิ่มเติมอีกได้แก่ ปัญญาทางด้านการดำรงอยู่ของชีวิต หรือด้านจิตนิยม(Existential Intelligence) ซึ่งเป็นปัญญาที่เกี่ยวกับการดำรงอยู่ของมนุษย์ การหาความหมายของชีวิต เข้าใจความสัมพันธ์ของโลกทางกายภาพกับโลกของจิตใจ มีความเข้าใจในสัจธรรมของชีวิตเป็นต้น กับปัญญาทางด้านจิตวิญญาณ

 

ที่มา.  http://www.maneeya.ac.th/uploads/files/_________2.doc